Hợp quy thực phẩm là gì? Xác nhận công bố thực phẩm

An toàn vệ sinh thực phẩm luôn là yếu tố trọng tâm trong chiến lược phát triển bền vững của mọi quốc gia. Để kiểm soát chất lượng sản phẩm từ khâu sản xuất đến tay người tiêu dùng, hệ thống pháp luật Việt Nam đã thiết lập các hàng rào kỹ thuật và tiêu chuẩn quản lý nghiêm ngặt. Việc thực hiện đầy đủ các thủ tục kiểm định, đặc biệt là công bố hợp quy thực phẩm, không chỉ là nghĩa vụ tuân thủ pháp luật mà còn là cơ sở vững chắc để doanh nghiệp khẳng định uy tín trên thị trường.

Khái quát chung về hoạt động quản lý chất lượng thực phẩm

Trong chuỗi cung ứng hàng hóa, nhóm sản phẩm dùng làm thức ăn, đồ uống cho con người chịu sự giám sát của các bộ chuyên ngành (Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Bộ Công Thương). Việc nắm rõ khái niệm cốt lõi giúp doanh nghiệp áp dụng đúng thủ tục cho từng mã ngành hàng.

Hợp quy thực phẩm là gì?

Hợp quy thực phẩm là quá trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc tổ chức được chỉ định tiến hành đánh giá, xác nhận chất lượng của một loại sản phẩm thực phẩm, phụ gia, chất hỗ trợ chế biến hoặc vật liệu bao gói tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm đáp ứng các chỉ tiêu kỹ thuật được quy định trong Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN).

Mục tiêu của hoạt động này nhằm sàng lọc, ngăn chặn các sản phẩm chứa vi sinh vật gây bệnh, độc tố nấm mốc, kim loại nặng hoặc dư lượng hóa chất vượt ngưỡng an toàn, bảo vệ trực tiếp sức khỏe cộng đồng.

Đối tượng bắt buộc thực hiện thủ tục

Căn cứ vào Luật An toàn thực phẩm và các nghị định hướng dẫn, đối tượng chịu sự điều chỉnh bao gồm:

• Các cơ sở, nhà máy sản xuất, chế biến thực phẩm trong nước.

• Các doanh nghiệp nhập khẩu thực phẩm, phụ gia, bao bì đóng gói từ nước ngoài vào Việt Nam.

• Các đơn vị phân phối yêu cầu nhà sản xuất cung cấp chứng từ hợp lệ trước khi đưa hàng hóa vào hệ thống siêu thị, chuỗi bán lẻ.

Phân loại hồ sơ theo đặc tính sản phẩm

Tùy thuộc vào bản chất sản phẩm và tiến độ ban hành quy chuẩn của cơ quan quản lý, doanh nghiệp sẽ phải áp dụng các hình thức kê khai hồ sơ khác nhau.

Nhóm sản phẩm đã có quy chuẩn kỹ thuật

Đối với các mặt hàng đã được các Bộ ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (ví dụ: nước uống đóng chai, nước khoáng thiên nhiên, sữa dạng lỏng, các loại bao bì nhựa, kim loại), doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện công bố hợp quy thực phẩm. Quá trình này đòi hỏi sản phẩm phải được thử nghiệm toàn bộ các chỉ tiêu kỹ thuật được liệt kê đích danh trong bản QCVN tương ứng.

Nhóm sản phẩm chưa có quy chuẩn kỹ thuật

Thực tế, ngành công nghiệp thực phẩm vô cùng đa dạng, nhiều sản phẩm mới ra đời chưa có QCVN cụ thể để tham chiếu. Trong trường hợp này, pháp luật cho phép doanh nghiệp tiến hành công bố phù hợp quy định an toàn thực phẩm.

Hồ sơ sẽ được xây dựng dựa trên Tiêu chuẩn cơ sở do chính nhà sản xuất ban hành, đồng thời phải tuân thủ các quy định chung về giới hạn an toàn theo quy định của Bộ Y tế hoặc tiêu chuẩn quốc tế (như Codex Alimentarius) đối với từng loại thành phần nguyên liệu.

Đặc thù đối với nhóm sản phẩm bảo vệ sức khỏe

Sản phẩm có tác dụng hỗ trợ chức năng cơ thể con người đòi hỏi mức độ kiểm soát khắt khe hơn rất nhiều so với thực phẩm thông thường. Việc công bố hợp quy thực phẩm chức năng hoặc đăng ký bản công bố sản phẩm yêu cầu doanh nghiệp phải cung cấp đầy đủ:

• Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện đạt yêu cầu Thực hành sản xuất tốt (GMP).

• Bằng chứng khoa học hoặc tài liệu y khoa chứng minh công dụng của thành phần cấu tạo.

• Giấy chứng nhận lưu hành tự do (CFS) đối với hàng nhập khẩu.

Hệ thống chỉ tiêu kiểm nghiệm và chuẩn mực kỹ thuật

Hoạt động kiểm nghiệm là bước nền tảng, mang tính quyết định để doanh nghiệp có được kết quả xác nhận công bố. Các chỉ tiêu này được phân tích tại các phòng thí nghiệm được chỉ định (đạt chuẩn ISO/IEC 17025).

Các nhóm chỉ tiêu trọng tâm

Quá trình phân tích trong phòng Lab thường tập trung vào ba nhóm chính:

• Chỉ tiêu vi sinh: Đánh giá sự hiện diện của các vi khuẩn gây bệnh đường ruột như E. Coli, Salmonella, S. aureus, Coliforms.

• Chỉ tiêu kim loại nặng: Kiểm soát nồng độ Chì (Pb), Cadimi (Cd), Thủy ngân (Hg), Asen (As) sinh ra từ nguồn nước, đất hoặc quá trình chế biến.

• Độc tố vi nấm và hóa chất: Kiểm tra dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y, và các độc tố sinh học như Aflatoxin, Ochratoxin.

Bảng tham chiếu giới hạn an toàn cơ bản

Dưới đây là bảng tổng hợp thông số tham chiếu tiêu chuẩn an toàn cho nhóm sản phẩm thực phẩm nói chung, căn cứ theo hệ thống QCVN hiện hành:

Nhóm chỉ tiêu phân tích	Tiêu chuẩn/ Văn bản tham chiếu	Đối tượng áp dụng trọng tâm	Yêu cầu giới hạn an toàn
Giới hạn kim loại nặng	QCVN 8-2:2011/BYT	Nước, sữa, thịt, thủy sản, ngũ cốc	Tùy thuộc mã sản phẩm (Ví dụ: Asen trong nước uống ≤ 0,01 mg/L)
Giới hạn ô nhiễm vi sinh vật	QCVN 8-3:2012/BYT	Các loại thực phẩm chế biến sẵn, sữa, thịt	Khống chế số lượng khuẩn lạc (CFU/g hoặc CFU/ml) theo chuẩn
Giới hạn độc tố vi nấm	QCVN 8-1:2011/BYT	Ngũ cốc, các loại hạt, gia vị	Kiểm soát nghiêm ngặt Aflatoxin
Chất lượng bao bì tiếp xúc	QCVN 12-1:2011/BYT (Bao bì nhựa)	Tất cả các loại bao bì đóng gói trực tiếp	Không thôi nhiễm hóa chất độc hại vào thực phẩm

(Lưu ý: Bảng trên mang tính chất hệ thống hóa thông tin. Tùy thuộc vào từng công thức sản phẩm cụ thể, doanh nghiệp cần xây dựng chỉ tiêu kiểm nghiệm chi tiết theo đúng quy định chuyên ngành).

Hướng dẫn quy trình đăng ký hồ sơ pháp lý công bố hợp quy thực phẩm

Trình tự thực hiện thủ tục hành chính đòi hỏi doanh nghiệp phải chuẩn bị hồ sơ khoa học, minh bạch và chính xác tuyệt đối.

Giai đoạn 1: Lên chỉ tiêu và kiểm nghiệm mẫu

Đây là bước đi đầu tiên nhằm đánh giá thực tế chất lượng hàng hóa. Doanh nghiệp tiến hành lấy mẫu sản phẩm theo quy chuẩn, gửi đến Viện kiểm nghiệm hoặc các trung tâm phân tích được Bộ Y tế, Bộ Công Thương, hoặc Bộ NN&PTNT cấp phép. Phiếu kết quả kiểm nghiệm (Certificate of Analysis) có thời hạn trong vòng 12 tháng tính đến thời điểm nộp hồ sơ, là tài liệu bắt buộc không thể thiếu.

Giai đoạn 2: Thiết lập hồ sơ đăng ký

Tùy vào nhóm sản phẩm, doanh nghiệp sẽ soạn thảo hồ sơ Tự công bố hoặc hồ sơ Đăng ký bản công bố sản phẩm. Tài liệu cơ bản bao gồm:

• Bản công bố hợp quy hoặc Tự công bố sản phẩm (theo mẫu quy định).

• Phiếu kết quả kiểm nghiệm an toàn thực phẩm.

• Nhãn sản phẩm (hoặc mẫu nhãn dự kiến) có ghi rõ thành phần, định lượng, thông tin cảnh báo, hướng dẫn sử dụng.

• Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm (đối với cơ sở sản xuất trong nước).

Giai đoạn 3: Trình duyệt và nhận văn bản xác nhận

Hồ sơ được nộp qua cổng thông tin điện tử của cơ quan quản lý (Cục An toàn thực phẩm, Ban Quản lý An toàn thực phẩm, hoặc Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm địa phương). Sau thời gian thẩm định, nếu hồ sơ đáp ứng đầy đủ tính pháp lý và khoa học, cơ quan nhà nước sẽ ban hành giấy xác nhận công bố an toàn thực phẩm. Kể từ thời điểm này, doanh nghiệp chính thức được phép lưu hành sản phẩm hợp pháp trên toàn quốc.

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật tham chiếu

Mọi quy trình kê khai, thử nghiệm và đánh giá chất lượng đều phải dựa trên các căn cứ pháp luật rõ ràng, minh bạch. Doanh nghiệp cần cập nhật liên tục để tuân thủ đúng các sửa đổi, bổ sung từ cơ quan nhà nước.

Các văn bản nền tảng bao gồm:

1. Luật An toàn thực phẩm số 55/2010/QH12.

2. Nghị định số 15/2018/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm.

3. Căn cứ theo Văn bản hợp nhất số 02/VBHN-BYT (gọi tắt là 02 vbhn byt) của Bộ Y tế quy định về quản lý thực phẩm chức năng.

4. Hệ thống các Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) do Bộ Y tế ban hành.

SIGROUP – Tư vấn GIẢI PHÁP HỢP QUY - HỢP CHUẨN

Việc chủ động hoàn thiện thủ tục đánh giá chất lượng là chiến lược quản trị rủi ro cơ bản, bảo vệ doanh nghiệp trước các đợt thanh tra, kiểm tra chuyên ngành. Đồng thời, một bộ hồ sơ chuẩn mực chính là lời cam kết mạnh mẽ về đạo đức kinh doanh, tạo lập niềm tin vững chắc với người tiêu dùng và đối tác. Quá trình thiết lập hồ sơ đòi hỏi sự am hiểu chuyên sâu về phân tích hóa lý, hệ thống chỉ tiêu vi sinh và các điều khoản luật định.

SIGROUP Tự hào là đơn vị đồng hành tin cậy của hàng loạt nhà máy, cơ sở sản xuất và doanh nghiệp xuất nhập khẩu trên toàn quốc. Với nền tảng kiến thức pháp lý vững vàng, chúng tôi cung cấp thông tin chuyên môn, hỗ trợ rà soát tiêu chuẩn và xây dựng lộ trình pháp lý trọn gói cho từng mã sản phẩm. Để nhận tư vấn kỹ thuật trực tiếp về xây dựng chỉ tiêu kiểm nghiệm hoặc gỡ vướng mắc trong thủ tục hành chính, doanh nghiệp truy cập ngay https://sigroup.com.vn/ để được hỗ trợ kịp thời.

Xem thêm: Tư vấn chứng nhận hợp quy sơn QCVN 16:2023/BXD