Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa sửa đổi 2025

Ngày 18 tháng 6 năm 2025, Quốc hội khóa XV đã chính thức thông qua Luật số 78/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa

Đạo luật này chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2026, đánh dấu bước chuyển dịch mạnh mẽ từ phương thức quản lý hành chính truyền thống sang quản lý dựa trên mức độ rủi ro, đồng thời tích hợp toàn diện các giải pháp công nghệ số nhằm bảo vệ tối đa người tiêu dùng và thúc đẩy thương mại minh bạch.

Dưới đây là tổng hợp những nội dung mới và cốt lõi nhất của đạo luật này:

1. Tái định nghĩa từ "Cốt lõi": Bao quát cả sản phẩm số và mô hình kinh doanh mới

Luật sửa đổi 2025 đã làm mới căn bản các khái niệm nền tảng để theo kịp sự phát triển của nền kinh tế hiện đại:

• Sản phẩm: Không còn bó hẹp ở các vật thể hữu hình, khái niệm sản phẩm giờ đây bao gồm cả "kết quả đầu ra không tồn tại dưới dạng vật chất được tạo ra từ các hoạt động dịch vụ". Điều này tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để quản lý chất lượng các sản phẩm số, phần mềm hoặc dịch vụ trực tuyến.

• Hàng hóa: Được định nghĩa là sản phẩm được đưa vào lưu thông trên thị trường, phục vụ mục đích tiêu dùng, sử dụng hoặc kinh doanh. Định nghĩa này bao quát toàn bộ các phương thức phân phối hiện đại, đặc biệt là qua môi trường mạng.

2. Phương thức quản lý mới dựa trên 3 mức độ rủi ro

Thay vì cách phân loại cứng nhắc trước đây, luật mới phân chia sản phẩm, hàng hóa thành ba mức độ dựa trên các tiêu chí: mức độ tác động đến sức khỏe, môi trường, khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng và cảnh báo từ tổ chức quốc tế.

Lưu ý: Sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình và cao sẽ được quản lý theo danh mục gắn với yêu cầu quản lý chất lượng tương ứng.

3. Đột phá công nghệ: Sự xuất hiện của "Hộ chiếu số" và "Truy xuất nguồn gốc bắt buộc"

Luật sửa đổi năm 2025 thúc đẩy mạnh mẽ tiến trình chuyển đổi số trong hạ tầng chất lượng quốc gia:

• Hộ chiếu số của sản phẩm (Digital Product Passport): Đây là tập hợp các thông tin về sản phẩm và chuỗi cung ứng, được lưu trữ bằng mã vạch, mã QR hoặc đường dẫn cơ sở dữ liệu, bảo đảm thiết bị phù hợp có thể đọc và kết nối được.

• Bắt buộc truy xuất nguồn gốc: Đối với hàng hóa có rủi ro cao, việc truy xuất nguồn gốc là bắt buộc theo lộ trình thực hiện cụ thể do các Bộ, cơ quan ngang Bộ xác định nhằm bảo đảm tính khả thi.

• Ứng dụng công nghệ tiên tiến: Khuyến khích doanh nghiệp áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), nhãn điện tử để minh bạch hóa toàn bộ vòng đời sản phẩm.

4. Siết chặt trách nhiệm kinh doanh trên nền tảng số (Thương mại điện tử)

Nhằm lấp đầy khoảng trống pháp lý trên không gian mạng, luật bổ sung các quy định nghiêm ngặt đối với hoạt động thương mại điện tử:

• Nghĩa vụ của người bán hàng online: Phải cung cấp đầy đủ, trung thực thông tin về chất lượng trên nền tảng số (tên hàng, xuất xứ, nhà sản xuất/nhập khẩu, dấu hợp chuẩn/hợp quy, cảnh báo an toàn). Đồng thời, nghiêm cấm các hành vi thông tin, quảng cáo sai sự thật hoặc kinh doanh hàng không rõ nguồn gốc trên nền tảng số.

• Trách nhiệm của chủ quản nền tảng số (Sàn TMĐT): Phải yêu cầu người bán cung cấp đủ thông tin chất lượng sản phẩm; có biện pháp kiểm tra, xử lý hàng hóa vi phạm khi phát hiện hoặc có yêu cầu từ cơ quan quản lý; thiết lập hệ thống tiếp nhận, xử lý khiếu nại của người tiêu dùng.

5. Gia tăng "vũ khí" cho người tiêu dùng và trách nhiệm bồi thường của doanh nghiệp

• Quyền lợi mở rộng của người tiêu dùng: Được quyền tra cứu thông tin minh bạch qua nhãn điện tử, hộ chiếu số; tiếp cận hệ thống phản ánh trực tuyến; nhận cảnh báo sớm về các sản phẩm mất an toàn có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, tài sản hay môi trường.

• Thiết lập hệ thống bồi thường: Tổ chức sản xuất, nhập khẩu và bán hàng phải vận hành hệ thống tiếp nhận thông tin, cơ chế giải quyết yêu cầu bồi thường công bằng, kịp thời khi sản phẩm lỗi gây hại cho người tiêu dùng.

• Tổ chức xã hội được quyền khởi kiện: Các tổ chức xã hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có quyền đại diện khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền lợi chung của cộng đồng khi sản phẩm không đạt chuẩn gây thiệt hại.

6. Chế tài nghiêm khắc: Phạt tiền lên đến 5 lần giá trị hàng hóa vi phạm

Để đảm bảo tính răn đe, luật sửa đổi tăng mạnh chế tài tài chính:

• Mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính đối với tổ chức vi phạm được ấn định ít nhất bằng giá trị sản phẩm, hàng hóa vi phạm và tối đa không quá 5 lần giá trị sản phẩm, hàng hóa vi phạm.

• Tịch thu toàn bộ số tiền bất hợp pháp do vi phạm mà có.

• Công khai danh sách tổ chức, cá nhân vi phạm trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng và phương tiện thông tin đại chúng nhằm cảnh báo xã hội.

7. Điều khoản chuyển tiếp dành cho doanh nghiệp

• Sản phẩm, hàng hóa đã được công bố hoặc cấp giấy chứng nhận hợp chuẩn, hợp quy trước ngày 01/01/2026 thì tiếp tục thực hiện theo thời hạn hiệu lực ghi trong nội dung công bố hoặc giấy chứng nhận.

• Các hồ sơ đã nộp nhưng chưa được cấp chứng nhận tính đến ngày luật có hiệu lực vẫn sẽ được tiếp tục giải quyết theo quy định của Luật cũ (Luật năm 2007 sửa đổi 2018).

Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi 2025