Trên thị trường thiết bị điện – điện tử gia dụng tại Việt Nam, hình ảnh tem nhãn hình chữ nhật với các ngôi sao màu xanh dương đã trở nên quen thuộc với người tiêu dùng. Đây chính là nhãn năng lượng 5 sao – công cụ do Nhà nước quản lý nhằm minh bạch hóa mức tiêu thụ điện năng của sản phẩm.

Đối với doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu, việc hiểu đúng bản chất pháp lý, quy trình chứng nhận và tiêu chuẩn kỹ thuật của nhãn năng lượng là yêu cầu tuân thủ và là điều kiện bắt buộc để sản phẩm được lưu thông hợp pháp. Hãy cùng theo dõi bài viết dưới đây để hiểu hơn về nhãn dán này nhé!

Nhãn năng lượng 5 sao là gì?

1. Khái niệm nhãn năng lượng

Theo quy định tại Nghị định số 21/2011/NĐ-CP ngày 29/3/2011 của Chính phủ (quy định chi tiết về biện pháp thi hành Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả số 50/2010/QH12), nhãn năng lượng là nhãn cung cấp thông tin về mức tiêu thụ năng lượng của phương tiện, thiết bị. Điều này làm cơ sở để người tiêu dùng nhận biết và lựa chọn sản phẩm tiết kiệm điện. Đây là một trong những biện pháp quản lý nhà nước nhằm thúc đẩy sử dụng thiết bị hiệu suất cao, loại bỏ dần công nghệ lạc hậu.

Tại Việt Nam, nhãn năng lượng được chia thành hai loại chính theo Thông tư số 36/2016/TT-BCT của Bộ Công Thương:

• Nhãn năng lượng xác nhận (hình tam giác, còn gọi là Ngôi sao năng lượng Việt): dán cho thiết bị đạt hoặc vượt mức hiệu suất năng lượng tối thiểu (MEPS) do Bộ Công Thương quy định.

• Nhãn năng lượng so sánh (hình chữ nhật): dán cho thiết bị được phân loại theo 5 cấp hiệu suất, thể hiện bằng số sao từ 1 đến 5.

2. Nhãn năng lượng 5 sao là gì?

Nhãn năng lượng 5 sao là mức phân loại cao nhất trong hệ thống nhãn năng lượng so sánh. Áp dụng theo thang 5 cấp được quy định trong các Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) tương ứng với từng chủng loại thiết bị. Cấp 1 (1 sao) là mức hiệu suất năng lượng tối thiểu được phép lưu thông trên thị trường. Cấp 5 (5 sao) là cấp có hiệu suất năng lượng cao nhất, đồng nghĩa với mức tiêu thụ điện năng thấp nhất trên cùng một đơn vị công suất hoạt động. Nói cách khác, sản phẩm dán nhãn 5 sao là sản phẩm tiết kiệm điện năng vượt trội nhất trong cùng phân khúc, cùng chủng loại thiết bị được thử nghiệm và so sánh.

Về mặt hình thức, nhãn năng lượng so sánh thể hiện các thông tin: tên nhà sản xuất/nhập khẩu, model, thông số kỹ thuật, mức tiêu thụ điện năng (kWh hoặc W/kg tùy loại thiết bị), số cấp hiệu suất (số sao) và số đăng ký chứng nhận. Màu sắc, hình dáng, kích thước nhãn được quy định thống nhất tại Thông tư 36/2016/TT-BCT để đảm bảo tính nhận diện trên toàn thị trường.

Chứng nhận nhãn năng lượng 5 sao dành cho ai? Để làm gì?

1. Đối tượng áp dụng

Theo Điều 2 Thông tư số 36/2016/TT-BCT, quy định về dán nhãn năng lượng áp dụng đối với:

• Doanh nghiệp sản xuất phương tiện, thiết bị thuộc Danh mục phương tiện, thiết bị phải dán nhãn năng lượng;

• Doanh nghiệp nhập khẩu các phương tiện, thiết bị thuộc danh mục nêu trên để kinh doanh tại Việt Nam;

• Tổ chức thử nghiệm được chỉ định tham gia thử nghiệm hiệu suất năng lượng phục vụ việc dán nhãn.

Danh mục phương tiện, thiết bị bắt buộc dán nhãn năng lượng được quy định tại Quyết định số 04/2017/QĐ-TTg ngày 09/3/2017 của Thủ tướng Chính phủ. Bao gồm 4 nhóm chính: 

• Nhóm thiết bị gia dụng (điều hòa nhiệt độ, tủ lạnh, máy giặt, quạt điện, nồi cơm điện, đèn LED, máy thu hình…)

• Nhóm thiết bị văn phòng

• Nhóm thiết bị công nghiệp (máy biến áp phân phối, động cơ điện…) 

• Nhóm phương tiện giao thông vận tải (ô tô con, xe mô tô, xe gắn máy).

2. Mục đích của việc chứng nhận và dán nhãn năng lượng

• Minh bạch hóa thông tin tiêu thụ điện năng, giúp người tiêu dùng so sánh và lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu và ngân sách sử dụng điện.

• Là điều kiện pháp lý bắt buộc để sản phẩm được thông quan (đối với hàng nhập khẩu) và lưu thông hợp pháp trên thị trường Việt Nam.

• Thúc đẩy doanh nghiệp cải tiến công nghệ, nâng cao hiệu suất năng lượng, hướng tới mục tiêu tiết kiệm năng lượng quốc gia theo Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

• Góp phần loại bỏ sản phẩm công nghệ lạc hậu, tiêu thụ điện năng cao ra khỏi thị trường, giảm áp lực lên hệ thống điện quốc gia.

Theo khảo sát của Bộ Công Thương: phần lớn người tiêu dùng hiện nay quan tâm đến sản phẩm tiết kiệm năng lượng và sẵn sàng chi trả cao hơn để sở hữu các sản phẩm này. Điều này cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của nhãn năng lượng trong quyết định mua sắm.

Quy trình đăng ký chứng nhận và dán nhãn năng lượng 5 sao

Trình tự, thủ tục đăng ký dán nhãn năng lượng được quy định chi tiết tại Thông tư số 36/2016/TT-BCT, gồm các bước cơ bản sau:

Bước 1: Thử nghiệm hiệu suất năng lượng

Doanh nghiệp gửi mẫu sản phẩm đến tổ chức thử nghiệm đã đăng ký hoạt động thử nghiệm hiệu suất năng lượng theo quy định. Có thể là tổ chức thử nghiệm trong nước hoặc phòng thử nghiệm nước ngoài được công nhận. Việc thử nghiệm được thực hiện theo phương pháp thử quy định tại các TCVN tương ứng với từng loại thiết bị.

Bước 2: Lập hồ sơ đăng ký dán nhãn năng lượng

Sau khi có kết quả thử nghiệm đạt yêu cầu, doanh nghiệp lập hồ sơ đăng ký dán nhãn năng lượng gồm: Giấy công bố dán nhãn năng lượng cho phương tiện, thiết bị sử dụng năng lượng; kết quả thử nghiệm hiệu suất năng lượng; mẫu nhãn năng lượng dự kiến sử dụng; tài liệu chứng minh xuất xứ, model, thông số kỹ thuật của sản phẩm.

Bước 3: Nộp hồ sơ tại Bộ Công Thương

Doanh nghiệp có thể lựa chọn nộp hồ sơ trực tuyến qua Trang thông tin điện tử của Bộ Công Thương hoặc nộp trực tiếp/qua đường bưu điện. Bộ Công Thương tiếp nhận và đăng tải công khai thông tin sản phẩm đã đăng ký dán nhãn năng lượng.

Bước 4: Tự thực hiện dán nhãn năng lượng

Sau khi hoàn tất đăng ký, doanh nghiệp tự in và dán nhãn năng lượng lên sản phẩm trước khi đưa ra thị trường. Đồng thời tự chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin đã công bố. Đây là điểm khác biệt quan trọng: nhà nước không cấp "giấy chứng nhận 5 sao" theo nghĩa cấp phép trực tiếp, mà doanh nghiệp thực hiện cơ chế tự công bố trên cơ sở kết quả thử nghiệm hợp lệ và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung công bố.

Bước 5: Báo cáo định kỳ (đối với hàng nhập khẩu)

Theo Điều 21 Nghị định 21/2011/NĐ-CP, doanh nghiệp nhập khẩu phương tiện, thiết bị thuộc danh mục dán nhãn năng lượng có trách nhiệm hằng năm báo cáo Sở Công Thương địa phương. Nội dung báo cáo bao gồm chủng loại, số lượng, hiệu suất năng lượng của từng loại thiết bị nhập khẩu.

Lưu ý về hiệu lực kết quả thử nghiệm: kết quả thử nghiệm được sử dụng làm căn cứ dán nhãn cho các sản phẩm cùng model, cùng thông số kỹ thuật, cùng xuất xứ và cùng cơ sở sản xuất, có hiệu lực không giới hạn thời gian. Trừ trường hợp cơ quan quản lý phát hiện sai phạm trong quá trình thử nghiệm hoặc trong hồ sơ công bố.

Chi phí chứng nhận nhãn năng lượng 5 sao

Pháp luật hiện hành không ấn định một mức phí cố định áp dụng chung cho việc thử nghiệm và đăng ký dán nhãn năng lượng. Chi phí thực tế phụ thuộc vào các yếu tố sau:

Yếu tố ảnh hưởng	Mô tả
Loại thiết bị	Mỗi nhóm thiết bị (điều hòa, tủ lạnh, máy giặt, đèn LED…) có phương pháp thử và chi phí thử nghiệm khác nhau
Số lượng model/mẫu thử	Chi phí tăng theo số lượng model cần thử nghiệm riêng biệt
Tổ chức thử nghiệm	Mức phí khác nhau giữa các phòng thử nghiệm trong nước và nước ngoài được chỉ định
Thời gian thử nghiệm	Ảnh hưởng đến chi phí dịch vụ nhanh (nếu có)
Chi phí tư vấn hồ sơ	Áp dụng khi doanh nghiệp sử dụng dịch vụ tư vấn trọn gói

Do không có biểu phí thống nhất theo quy định của Nhà nước, doanh nghiệp cần liên hệ trực tiếp với tổ chức thử nghiệm được Bộ Công Thương chỉ định hoặc đơn vị tư vấn chuyên môn để được báo giá cụ thể theo từng chủng loại và số lượng sản phẩm thực tế.

Tiêu chuẩn kỹ thuật xác định cấp hiệu suất năng lượng (số sao)

1. Nguyên tắc phân cấp

Việc phân cấp hiệu suất năng lượng từ 1 sao đến 5 sao được xác định dựa trên Chỉ số hiệu suất năng lượng (CSPF/EER/COP tùy loại thiết bị) đo được qua thử nghiệm, so sánh với các ngưỡng phân cấp quy định trong TCVN tương ứng. Thiết bị có chỉ số hiệu suất càng cao (tiêu thụ điện năng càng thấp trên cùng công suất/dung tích) thì cấp sao càng lớn.

2. Một số tiêu chuẩn kỹ thuật viện dẫn theo nhóm thiết bị

Nhóm thiết bị	Tiêu chuẩn TCVN áp dụng	Ghi chú
Điều hòa không khí	TCVN 7830 (phiên bản mới nhất: TCVN 7830:2021)	Quy định hiệu suất năng lượng, phương pháp thử
Tủ lạnh, tủ đông	TCVN 7828	Xác định mức tiêu thụ điện năng theo dung tích
Máy giặt	TCVN 8526	Đánh giá theo 5 cấp hiệu suất năng lượng
Đèn LED, đèn huỳnh quang	TCVN 11844, TCVN 8249	Hiệu suất phát quang và hiệu suất năng lượng
Máy thu hình (TV)	TCVN 9536	Mức tiêu thụ điện năng ở chế độ hoạt động

Cập nhật kỹ thuật quan trọng: Theo phản ánh của các đơn vị trong ngành, tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng đối với điều hòa không khí đã được điều chỉnh theo TCVN 7830:2021. Tiêu chuẩn này có ngưỡng đánh giá số sao được siết chặt hơn so với tiêu chuẩn cũ nhằm phù hợp với mục tiêu tiết kiệm năng lượng quốc gia. Do đó, một sản phẩm đạt 5 sao theo tiêu chuẩn cũ chưa chắc còn đạt mức 5 sao khi áp dụng tiêu chuẩn mới. Doanh nghiệp và người tiêu dùng cần đối chiếu đúng phiên bản tiêu chuẩn đang có hiệu lực tại thời điểm sản phẩm được thử nghiệm và công bố.

3. Đối chiếu quốc tế

Cơ chế nhãn năng lượng theo thang sao/hạng của Việt Nam có nét tương đồng với các chương trình dán nhãn hiệu suất năng lượng quốc tế. Có thể kể đến như Energy Star (Hoa Kỳ), EU Energy Label (Liên minh Châu Âu, sử dụng thang A–G) hay Energy Rating Label (Úc, sử dụng thang sao tương tự Việt Nam). Điểm chung của các hệ thống này là đều dựa trên nguyên tắc thử nghiệm độc lập, công bố minh bạch chỉ số tiêu thụ năng lượng và phân cấp so sánh để định hướng hành vi tiêu dùng theo hướng tiết kiệm năng lượng.

Giá trị pháp lý của nhãn năng lượng 5 sao

Nhãn năng lượng đã đăng ký hợp lệ có các giá trị pháp lý sau:

• Là căn cứ bắt buộc để phương tiện, thiết bị thuộc danh mục quy định tại Quyết định 04/2017/QĐ-TTg được phép lưu thông trên thị trường Việt Nam;

• Là điều kiện thông quan đối với hàng hóa nhập khẩu thuộc danh mục dán nhãn năng lượng;

• Là căn cứ đối chiếu, kiểm tra của cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Công Thương, Sở Công Thương địa phương, cơ quan hải quan) khi thanh tra, kiểm tra chất lượng hàng hóa lưu thông;

• Doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm pháp lý về tính trung thực, chính xác của thông tin công bố trên nhãn. Nếu bị phát hiện sai phạm (thông tin không đúng thực tế, không có kết quả thử nghiệm hợp lệ…), doanh nghiệp có thể bị thu hồi nhãn năng lượng và xử lý theo quy định pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Tư vấn đăng ký chứng nhận nhãn năng lượng 5 sao

Để quá trình đăng ký dán nhãn năng lượng diễn ra thuận lợi, đúng quy định, doanh nghiệp nên lưu ý:

1. Xác định chính xác sản phẩm của mình có thuộc Danh mục phương tiện, thiết bị phải dán nhãn năng lượng theo Quyết định 04/2017/QĐ-TTg hay không;

2. Lựa chọn tổ chức thử nghiệm hiệu suất năng lượng đã được Bộ Công Thương chỉ định, đúng phạm vi năng lực đối với từng loại thiết bị;

3. Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ kỹ thuật, thông số sản phẩm để phục vụ quá trình thử nghiệm;

4. Đối chiếu đúng phiên bản TCVN đang có hiệu lực (tránh áp dụng tiêu chuẩn đã hết hiệu lực dẫn đến sai lệch cấp sao công bố);

5. Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ báo cáo định kỳ đối với hàng nhập khẩu theo quy định tại Nghị định 21/2011/NĐ-CP.

SIGROUP – Tư vấn giải pháp nhãn năng lượng 5 sao

SIGROUP cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện dán nhãn năng lượng 5 sao. Từ việc xác định sản phẩm thuộc diện bắt buộc dán nhãn, tư vấn thử nghiệm hiệu suất năng lượng đến chuẩn bị và hoàn thiện hồ sơ theo quy định. Quy trình được triển khai rõ ràng, giúp doanh nghiệp hạn chế sai sót, tiết kiệm thời gian và chủ động hơn khi đưa sản phẩm ra thị trường.

Với kinh nghiệm trong lĩnh vực tiêu chuẩn – chứng nhận, SIGROUP đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình thử nghiệm, đăng ký và sử dụng nhãn năng lượng phù hợp cho từng nhóm sản phẩm. Nếu doanh nghiệp đang cần tư vấn về nhãn năng lượng 5 sao, thử nghiệm hiệu suất năng lượng hoặc hoàn thiện hồ sơ pháp lý sản phẩm, hãy liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ nhanh chóng và phù hợp với nhu cầu thực tế.

Xem thêm: Nghị định 43 về nhãn hàng hóa tem nhãn xuất khẩu