Thông tư 14 Khung pháp lý mới về hợp quy hơp chuẩn

Nhằm cụ thể hóa những sửa đổi mang tính chiến lược của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa năm 2025, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư số 14/2026/TT-BKHCN quy định về công bố hợp chuẩn, công bố hợp quy và phương thức đánh giá sự phù hợp. Chính thức có hiệu lực từ ngày 25/05/2026, Thông tư này thiết lập một hành lang pháp lý mới, chuyển dịch mạnh mẽ sang tư duy quản lý dựa trên mức độ rủi ro và thúc đẩy chuyển đổi số.

Bước chuyển dịch lớn trong cơ chế quản lý chất lượng

Mặc dù là văn bản hướng dẫn kỹ thuật, Thông tư 14/2026/TT-BKHCN thực chất là một bước cải cách lớn cho hạ tầng chất lượng quốc gia. Tinh thần của quy định mới tập trung vào ba xu hướng chủ đạo:

1. Quản lý theo mức độ rủi ro: Phân bổ nguồn lực kiểm soát tập trung vào các sản phẩm có nguy cơ mất an toàn trung bình và cao.

2. Kiểm soát chặt chẽ quá trình sản xuất: Tăng cường đánh giá năng lực kiểm soát chất lượng tại nguồn (nhà máy) thay vì chỉ kiểm tra phần ngọn (sản phẩm lưu thông).

3. Số hóa thủ tục hành chính: Đẩy mạnh đồng bộ dữ liệu, tạo sự minh bạch và liên thông thông tin trên môi trường điện tử.

4 Điểm mới cốt lõi doanh nghiệp bắt buộc phải lưu ý

1. Hàng hóa rủi ro cao không còn được áp dụng "Phương thức 1"

Theo Khoản 3 Điều 6 của Thông tư, Phương thức chứng nhận số 1 (chỉ thử nghiệm mẫu điển hình) và Phương thức số 6 sẽ chính thức không còn được áp dụng đối với nhóm sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao.

• Hệ quả đối với doanh nghiệp: Doanh nghiệp bắt buộc phải chuyển dịch sang các phương thức chứng nhận nghiêm ngặt hơn: Hoặc áp dụng phương thức có đánh giá toàn diện quá trình sản xuất và hệ thống quản lý tại nhà máy (như Phương thức 5), hoặc phải thực hiện kiểm tra, chứng nhận theo từng lô hàng nhập khẩu (Phương thức 7, Phương thức 8). Thay đổi này buộc các đơn vị sản xuất và nhập khẩu phải thắt chặt quy trình kiểm soát nội bộ bài bản hơn.

2. Kéo dài thời hạn hiệu lực của Giấy chứng nhận lên đến 5 năm

Một điểm cộng lớn mang tính cởi trói cho doanh nghiệp là thời hạn hiệu lực tối đa của Giấy chứng nhận hợp chuẩn hoặc chứng nhận hợp quy đã được nâng lên tối đa đến 5 năm (quy định cũ thông thường giới hạn trong 3 năm). Chính sách này áp dụng cho các doanh nghiệp xây dựng được hệ thống quản lý chất lượng ổn định và thực hiện đầy đủ hoạt động đánh giá giám sát theo quy định.

3. Tối ưu chi phí nhờ giãn chu kỳ giám sát lên tối đa 24 tháng

Nhằm giảm tần suất thanh kiểm tra gây ảnh hưởng tới hoạt động vận hành của doanh nghiệp, Thông tư 14 cho phép kéo dài chu kỳ đánh giá giám sát định kỳ đối với nhà máy tối đa lên đến 24 tháng (thay vì bắt buộc cố định 12 tháng/lần như trước đây). Quy định này giúp doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu:

• Giảm thiểu đáng kể tần suất các đợt đánh giá trực tiếp tại xưởng.

• Tối ưu hóa chi phí tài chính duy trì chứng nhận hàng năm.

• Khuyến khích tinh thần tự giác tuân thủ để được hưởng cơ chế giãn thời gian giám sát.

4. Đẩy mạnh số hóa và liên thông dữ liệu quốc gia

Quy trình nộp hồ sơ công bố hợp chuẩn, hợp quy giờ đây được tích hợp sâu với định hướng chuyển đổi số. Các thông tin về kết quả chứng nhận, thử nghiệm sẽ từng bước được đồng bộ trực tiếp lên hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia, giúp tinh gọn hồ sơ giấy tờ, rút ngắn thời gian xử lý và hạn chế tối đa các thủ tục hành chính chồng chéo.

Quy định chuyển tiếp bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp

Nhằm bảo đảm thị trường vận hành ổn định, không làm gián đoạn chuỗi cung ứng hàng hóa, Thông tư quy định rõ điều khoản chuyển tiếp cụ thể:

• Đối với Giấy chứng nhận (hợp chuẩn/hợp quy) đã cấp trước ngày 25/05/2026: Doanh nghiệp tiếp tục được sử dụng bình thường để sản xuất, nhập khẩu và lưu thông hàng hóa cho đến khi hết thời hạn hiệu lực ghi trên giấy chứng nhận.

• Đối với hồ sơ công bố hợp quy đã nộp và được chấp nhận trước ngày 25/05/2026: Vẫn giữ nguyên giá trị pháp lý và thực hiện theo quy định tại thời điểm tiếp nhận.

Khuyến nghị từ Chuyên gia chuyên ngành (SIGroup)

Thông tư 14/2026/TT-BKHCN là một hồi chuông chuyển dịch bắt buộc từ "đối phó thủ tục" sang "quản trị chất lượng thực chất". Trong giai đoạn này, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động thực hiện ngay 3 hành động:

1. Rà soát lại danh mục sản phẩm: Phân loại chính xác mức độ rủi ro (thấp, trung bình, cao) theo tiêu chí mới để xác định đúng phương thức chứng nhận phù hợp.

2. Nâng cấp hệ thống quản lý nhà máy: Đặc biệt là các doanh nghiệp kinh doanh hàng hóa rủi ro cao trước đây đang áp dụng Phương thức 1, cần chuẩn bị năng lực để chuyển đổi sang Phương thức 5 (đánh giá nhà máy).

3. Lên kế hoạch tối ưu chi phí: Tận dụng tối đa chính sách chứng nhận 5 năm và chu kỳ giám sát 24 tháng để thiết lập lại ngân sách vận hành kỹ thuật dài hạn một cách hiệu quả nhất

Thông tư 14 Khung pháp lý mới về hợp quy, hợp chuẩn