Thông tư 14/2026/TT-BKHCN: Khung pháp lý mới về chứng nhận hợp quy, hợp chuẩn cho sản phẩm, hàng hóa

Nhằm cụ thể hóa những sửa đổi mang tính chiến lược của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa năm 2025, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư số 14/2026/TT-BKHCN quy định về công bố hợp chuẩn, công bố hợp quy và phương thức đánh giá sự phù hợp. Chính thức có hiệu lực từ ngày 25/05/2026, Thông tư này thiết lập một hành lang pháp lý mới, chuyển dịch mạnh mẽ sang tư duy quản lý dựa trên mức độ rủi ro và thúc đẩy chuyển đổi số.

Nhằm cụ thể hóa quy định của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi năm 2025 cùng Bộ Khoa học và Công nghệ, ngày 09/04/2026, Bộ đã ban hành Thông tư số 14/2026/TT-BKHCN với nhiều thay đổi quan trọng liên quan đến hoạt động chứng nhận hợp chuẩn, chứng nhận hợp quy đối với sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình và rủi ro cao.

Thông tư 14/2026/TT-BKHCN – Văn bản gốc từ Bộ KHCN

Mặc dù được xem là văn bản hướng dẫn thực thi, nhưng trên thực tế, Thông tư này tạo ra một bước chuyển đáng kể trong cơ chế quản lý chất lượng sản phẩm hàng hóa tại Việt Nam, đặc biệt ảnh hưởng mạnh đến đánh giá lại mức độ rủi ro của sản phẩm theo chuẩn mực mới.

CHI TIẾT: https://vanban.chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=217848

Những thay đổi cốt lõi về chứng nhận hợp chuẩn, hợp quy theo Thông tư 14/2026/TT-BKHCN

1. Hàng hóa rủi ro cao không còn được áp dụng Phương thức 1

Theo Khoản 3 Điều 6, Phương thức chứng nhận số 1 (thử nghiệm mẫu điển hình) và Phương thức số 6 sẽ không còn được áp dụng đối với sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao.

Điều này đồng nghĩa với việc:

• Doanh nghiệp buộc phải áp dụng phương thức chứng nhận có đánh giá quá trình sản xuất/đánh giá nhà máy; hoặc 
• Thực hiện chứng nhận theo từng lô hàng nhập khẩu/sản xuất. 

Đây là thay đổi có tác động lớn đến nhiều doanh nghiệp đang áp dụng chứng nhận theo Phương thức 1 trước đây. Khi sản phẩm được phân loại sang nhóm rủi ro cao, chi phí đánh giá, yêu cầu kiểm soát sản xuất và thời gian thực hiện thủ tục có thể tăng đáng kể.

2. Cho phép áp dụng mẫu đại diện và miễn giảm thử nghiệm

Khoản 5 Điều 6 cho phép áp dụng cơ chế:

• Thử nghiệm mẫu đại diện; 
• Miễn giảm mẫu thử nghiệm; 
• Sử dụng kết quả đánh giá cho các sản phẩm cùng nhóm hoặc cùng kiểu loại. 

Tuy nhiên, để được áp dụng cơ chế này, doanh nghiệp cần:

• Có hệ thống quản lý chất lượng phù hợp như ISO 9001, HACCP, GMP…; 
• Đồng thời đáp ứng các điều kiện cụ thể được quy định trong Quy chuẩn kỹ thuật hoặc văn bản pháp lý liên quan. 

Đây được xem là điểm tích cực giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí thử nghiệm, đặc biệt đối với doanh nghiệp có nhiều model sản phẩm tương đồng.

3. Công bố hợp quy chuyển sang thực hiện trên Cơ sở dữ liệu quốc gia

Một thay đổi đáng chú ý khác là toàn bộ hoạt động công bố hợp quy sẽ được thực hiện thông qua Cơ sở dữ liệu quốc gia.

Kết quả công bố hợp quy, bao gồm mã số xác nhận hoàn thành đăng ký công bố hợp quy, sẽ được trả trực tuyến trên hệ thống thay vì thực hiện theo hình thức hồ sơ giấy truyền thống như trước đây.

Theo đánh giá của SIGroup, đây là bước chuyển đổi số quan trọng trong quản lý nhà nước về chất lượng hàng hóa, giúp:

• Minh bạch thông tin; 
• Đồng bộ dữ liệu quản lý; 
• Rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ; 
• Hạn chế sai sót trong quá trình đăng ký. 

4. Tăng thời hạn hiệu lực giấy chứng nhận lên tối đa 5 năm

Một trong những thay đổi được doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là:

Giấy chứng nhận hợp chuẩn/hợp quy có thời hạn hiệu lực tối đa lên đến 5 năm thay vì 3 năm như trước đây. 

Điều kiện đi kèm là doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ hoạt động đánh giá giám sát theo quy định.

Ngoài ra, chu kỳ giám sát cũng có thể được kéo dài tối đa đến 24 tháng thay vì 12 tháng nếu doanh nghiệp đáp ứng các điều kiện về quản lý chất lượng và duy trì sự phù hợp.

Đây là thay đổi tích cực giúp:

• Giảm tần suất đánh giá; 
• Tối ưu chi phí duy trì chứng nhận; 
• Tạo thuận lợi cho doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu. 

5. Hiệu lực áp dụng 

Thông tư 14/2026/TT-BKHCN chính thức có hiệu lực từ ngày 25/05/2026.

Đối với các giấy chứng nhận hợp chuẩn, chứng nhận hợp quy hoặc hồ sơ công bố hợp quy đã được cấp trước thời điểm Thông tư có hiệu lực thì vẫn tiếp tục được sử dụng đến hết thời hạn ghi trên giấy chứng nhận.

Góc nhìn chuyên gia từ SIGroup

Thông tư 14/2026/TT-BKHCN không đơn thuần là một văn bản hướng dẫn kỹ thuật mà thực chất là bước chuyển đổi lớn trong cơ chế quản lý chất lượng hàng hóa theo hướng:

• Quản lý theo mức độ rủi ro; 
• Tăng cường kiểm soát quá trình sản xuất; 
• Đẩy mạnh chuyển đổi số trong thủ tục hành chính; 
• Đồng thời nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc duy trì hệ thống quản lý chất lượng. 

Trong thời gian tới, doanh nghiệp cần chủ động rà soát:

• Phân loại mức độ rủi ro của sản phẩm; 
• Phương thức chứng nhận đang áp dụng; 
• Tính phù hợp của hệ thống quản lý chất lượng; 
• Và kế hoạch duy trì chứng nhận theo quy định mới. 

Việc chuẩn bị sớm sẽ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro gián đoạn lưu thông hàng hóa và tối ưu chi phí tuân thủ pháp lý trong giai đoạn chuyển tiếp.